Litera, której nie ma w opisie rekrutacji
Etap wstępny postępowania kwalifikacyjnego obejmuje kolejno: ocenę złożonych dokumentów i wstępną kwalifikację z podziałem na działy i stanowiska, rozmowę kwalifikacyjną, test wiedzy, badanie psychologiczne, w tym test psychologiczny, uzyskanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego, test sprawności fizycznej, sporządzenie arkusza oceny kandydata oraz wyłonienie kandydatów dopuszczonych do kolejnych etapów (art. 39c ust. 2 pkt 1 lit. a-g ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1750).
Badanie psychologiczne, w tym test psychologiczny, jest w tym wyliczeniu osobną jednostką redakcyjną: literą ca. Nie jest częścią rozmowy kwalifikacyjnej ani częścią etapu końcowego.
Opis „rekrutacja krok po kroku" na stronie Służby Więziennej wymienia siedem elementów etapu wstępnego i badania psychologicznego wśród nich nie ma. Przepis wymienia osiem. Kandydat, który przygotował się wyłącznie ze strony formacji, o tym elemencie nie wie.
Trzy rzeczy, które są mylone
Pod hasłem „testy do Służby Więziennej" media i sklepy z opracowaniami mieszają trzy różne etapy. Rozdzielenie ich jest podstawą przygotowania.
| Etap | Podstawa | Co to jest |
|---|---|---|
| test wiedzy | art. 39c ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy; § 7 rozporządzenia | 30 pytań, 35 minut, próg 8 punktów, jedna prawidłowa odpowiedź |
| badanie psychologiczne, w tym test psychologiczny | art. 39c ust. 2 pkt 1 lit. ca ustawy | badanie psychologiczne kandydata, potocznie nazywane „Multiselect" |
| test sprawności fizycznej | art. 39c ust. 2 pkt 1 lit. e ustawy; rozporządzenie Dz.U. 2026 poz. 652 | 5 prób sprawnościowych, ocena ogólna, punkty do rankingu |
Quizy publikowane w mediach pod nagłówkiem „przykładowe pytania z testu Multiselect" nie są testem wiedzy, a materiały, w których w opisie testu wiedzy pojawiają się zadania na spostrzegawczość, opisują coś innego niż 30 pytań z § 7 rozporządzenia. Co naprawdę wiadomo o teście wiedzy, mówi tekst o zakresie testu wiedzy.
Kto bada i kiedy
Badania psychologiczne mogą być wykonywane przez psychologów zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych przed skierowaniem kandydata do służby w Służbie Więziennej lub funkcjonariusza do komisji lekarskiej (art. 110 ust. 1a ustawy). Przepis lokuje więc badanie przed komisją lekarską, a nie w jej ramach.
Psycholog jest też z mocy przepisu członkiem komisji kwalifikacyjnej: w jej skład wchodzi co najmniej 5 członków, w tym przedstawiciel Dyrektora Generalnego jako przewodniczący, przedstawiciel właściwy z zakresu spraw kadrowych, psycholog oraz przedstawiciele okręgowego inspektoratu lub jednostek szkoleniowych (art. 39a ust. 2).
Osobno, już w etapie końcowym, ustala się zdolność fizyczną i psychiczną do służby (art. 39c ust. 2 pkt 4). Robią to komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych albo lekarze wykonujący zadania służby medycyny pracy w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej (art. 39ca ust. 1). Funkcjonariusz kierowany do komisji lekarskiej jest obowiązany poddać się badaniom przez nią zleconym, w tym badaniom psychologicznym (art. 111 ust. 2). To znaczy, że wątek psychologiczny pojawia się w postępowaniu dwa razy: raz jako element etapu wstępnego, raz przy ustalaniu zdolności do służby. Drugą część opisuje tekst o komisji lekarskiej i postępowaniu sprawdzającym.
Po co to badanie
Jeden z ośmiu warunków przyjęcia do służby brzmi: zdolność fizyczna i psychiczna do pełnienia służby w formacji uzbrojonej, podległej szczególnej dyscyplinie służbowej, której kandydat gotów jest się podporządkować (art. 38 ust. 1 pkt 8). Badanie psychologiczne jest narzędziem sprawdzenia tego warunku, a nie dodatkowym egzaminem. Pozostałe warunki wylicza tekst o warunkach przyjęcia do służby.
Celem całego postępowania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy kandydat spełnia warunki przyjęcia, oraz określenie jego kwalifikacji, kompetencji i przydatności do pełnienia służby (art. 39 ust. 1 zdanie drugie). Badanie psychologiczne odpowiada na drugą część tego zdania.
Skutek wyniku
Ustawa nie przypisuje badaniu psychologicznemu punktów. Ocena kandydata, która decyduje o miejscu w rankingu, składa się z punktów z testu sprawności fizycznej, z arkusza oceny kandydata sporządzonego na podstawie rozmowy kwalifikacyjnej i testu wiedzy, z oceny kwalifikacji potwierdzonych dokumentami oraz z punktów za ukończenie klasy przygotowującej do służby, uczelni wojskowej albo uczelni służb państwowych (art. 39e ust. 2). Badania psychologicznego w tym wyliczeniu nie ma. Jak liczą się punkty, pokazuje tekst o punktacji i rankingu kandydatów.
Badanie działa więc jako bramka, a nie jako źródło przewagi. Podmiot właściwy odstępuje od prowadzenia postępowania w razie negatywnego wyniku uzyskanego na choćby jednym z etapów (art. 39d pkt 5), a także wtedy, gdy kandydat nie podda się czynnościom lub badaniom przewidzianym w postępowaniu kwalifikacyjnym (art. 39d pkt 4).
Czego nie wiadomo i czego nie zmyślamy
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 1 sierpnia 2018 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego do Służby Więziennej (t.j. Dz.U. 2022 poz. 1269) nie reguluje badania psychologicznego. Jego § 1 wylicza zakres rozporządzenia: termin powoływania komisji, wzory ankiety personalnej i arkusza oceny, zakres informacji w ogłoszeniu, punktację kompetencji i wykształcenia, sposób przeprowadzania rozmowy kwalifikacyjnej i testu wiedzy wraz z punktacją, punktację testu sprawności fizycznej, sposób anonimizacji rankingu i tryb wyboru jednostki. Badania psychologicznego w tym katalogu nie ma.
W efekcie nie jest publicznie ustalone, jakie konkretnie narzędzie psychologiczne jest stosowane wobec kandydatów do Służby Więziennej, ile zawiera pozycji ani jak jest punktowane. Nazwa „Multiselect" funkcjonuje potocznie na forach i w mediach, ale nie występuje w żadnym z przepisów regulujących to postępowanie. Nie jest też ustalone, która nowelizacja dodała do ustawy literę ca.
Materiały sprzedawane jako „testy Multiselect do Służby Więziennej" opierają się na relacjach i na materiałach z innych formacji. Jeżeli ktoś zapewnia, że zna dokładny arkusz badania, powinien podać jego podstawę prawną. Takiej podstawy w aktach powszechnie obowiązujących nie ma.
Co do zasady, w badaniu psychologicznym nie ma sensu „przygotowanie" rozumiane jak nauka do testu wiedzy. Warunek z art. 38 ust. 1 pkt 8 dotyczy stanu, a nie zasobu wiadomości. Praktyczny wniosek jest inny niż zwykle: przygotowanie ma sens tam, gdzie liczą się punkty, czyli w teście wiedzy, rozmowie i sprawności. Całą drogę opisuje przewodnik jak zostać funkcjonariuszem Służby Więziennej.