Podstawa prawna i miejsce w strukturze
W ramach okręgowych inspektoratów Służby Więziennej mogą być tworzone Grupy Interwencyjne Służby Więziennej, odpowiedzialne za prowadzenie działań w zakresie zapobiegania zagrożeniom mogącym wystąpić w Służbie Więziennej lub likwidacji tych zagrożeń oraz działań wymagających użycia specjalistycznych sił i środków oraz specjalistycznej taktyki działania (art. 8 ust. 1c ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1750).
Przepis odsyła do jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2, czyli do okręgowych inspektoratów Służby Więziennej. GISW tworzy się więc przy okręgowych inspektoratach, a nie przy poszczególnych zakładach karnych czy aresztach śledczych.
Nadzór jest podzielony między dwa szczeble. Do zakresu działania Dyrektora Generalnego należy ustalanie zasad organizacji i szczegółowego zakresu działania GISW (art. 11 pkt 6a), a do zakresu działania dyrektora okręgowego organizacja podległej GISW i nadzór nad jej funkcjonowaniem (art. 12 pkt 4a). Strukturę całej formacji porządkuje baza pytań o Służbie Więziennej, jej zadaniach i organach.
Podstawą wykonawczą jest zarządzenie nr 58/2020 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z 11 sierpnia 2020 r. w sprawie Grup Interwencyjnych Służby Więziennej, które określa zasady organizacji, zakres działania, zasady doboru i weryfikacji funkcjonariuszy, uzbrojenie, środki ochrony, odzież taktyczną oraz wzór i sposób noszenia oznak rozpoznawczych. Poprzednio obowiązywało zarządzenie nr 3/2011, które weszło w życie 11 stycznia 2011 r. Zarządzenia Dyrektora Generalnego są aktami wewnętrznymi i nie są publikowane jawnie w całości, więc szczegółowych kryteriów doboru nie da się przytoczyć z tekstu.
Zadania
Według oficjalnego opisu Służby Więziennej do zadań GISW należą:
- działania w sytuacjach zakłócenia porządku i dyscypliny oraz szczególnego zagrożenia bezpieczeństwa w zakładach karnych i aresztach śledczych,
- zapobieganie zdarzeniom nadzwyczajnym i likwidacja ich skutków,
- codzienna kontrola osadzonych, cel mieszkalnych, miejsc pracy oraz osób przybywających na widzenia,
- konwojowanie osadzonych o statusie niebezpiecznych oraz członków zorganizowanych grup przestępczych.
Zakres ten mieści się w ustawowej formule z art. 8 ust. 1c: część zadań to rutyna kontrolna, część to działania wymagające specjalistycznej taktyki.
Do GISW nie rekrutuje się z zewnątrz
To jest najważniejsza rzecz dla kandydata. Do Grupy Interwencyjnej trafia funkcjonariusz już pełniący służbę w Służbie Więziennej, zgłaszając własną kandydaturę na podstawie ogłoszenia dyrektora okręgowego. Nie ma naboru z ulicy i nie ma osobnego postępowania kwalifikacyjnego do GISW.
Droga wiedzie więc przez zwykłe postępowanie kwalifikacyjne opisane w przewodniku jak zostać funkcjonariuszem Służby Więziennej, a dopiero potem przez wewnętrzny dobór. Wymagania podawane w oficjalnych opisach naboru to odpowiednie predyspozycje fizyczne i psychologiczne, w tym umiejętności walki wręcz i strzeleckie, tytuł ratownika medycznego albo kurs kwalifikowanej pierwszej pomocy oraz odporność na sytuacje stresowe. Kryteria formalne określa zarządzenie 58/2020.
Dwa z tych elementów punktują już przy wejściu do służby: tytuł ratownika lub ratownika medycznego daje 10 punktów, a uprawnienia instruktora sportów walki lub strzelectwa sportowego 8 punktów w preferencjach z § 5 ust. 3 pkt 4 i 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 1 sierpnia 2018 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego do Służby Więziennej (t.j. Dz.U. 2022 poz. 1269). Zestawienie wszystkich preferencji jest w tekście o punktacji i rankingu kandydatów.
Siedem prób zamiast pięciu
Test sprawności fizycznej kandydatów do służby w Grupie Interwencyjnej Służby Więziennej oraz funkcjonariuszy GISW składa się z siedmiu prób sprawnościowych (załącznik do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 września 2015 r. w sprawie przeprowadzania testu sprawności fizycznej w Służbie Więziennej, t.j. Dz.U. 2026 poz. 652). Zwykły test dla kandydatów i funkcjonariuszy ma pięć prób i jest opisany w tekście o teście sprawności fizycznej.
| Próba | Warunek zaliczenia |
|---|---|
| skłony tułowia, maksymalnie 1 minuta | minimum 35 powtórzeń |
| wyciskanie sztangi leżąc na ławeczce płaskiej, ciężar równy masie ciała, maksymalnie 1 minuta | minimum 10 powtórzeń |
| podciąganie na drążku nachwytem, maksymalnie 1 minuta | minimum 8 powtórzeń |
| bieg z przewrotem na materacu | maksymalnie 13 sekund |
| bieg wahadłowy 10 x 10 m, łącznie 100 m | maksymalnie 30 sekund |
| spacer farmera, talerz 20 kg, 3 x 15 m, łącznie 90 m | maksymalnie 35 sekund |
| skok w dal z miejsca | minimum 2 metry |
Skłony wykonuje się w leżeniu na plecach, ze stopami pod drabinką i nogami ugiętymi pod kątem 90 stopni, dotykając łokciami kolan. W podciąganiu broda musi znaleźć się nad drążkiem, a nogami nie wolno pracować. Bieg z przewrotem prowadzi po torze z dwiema chorągiewkami i materacem, na którym wykonuje się dwa dynamiczne przewroty w przód. W spacerze farmera talerz nie może upaść na podłoże.
Zasady oceny są zerojedynkowe. Każdy funkcjonariusz może podejść do każdej próby trzy razy, a próby zalicza się zgodnie z podanymi wartościami minimalnymi lub maksymalnymi. Brak zaliczenia choćby jednej próby powoduje niezaliczenie całości testu. Indywidualna karta sprawności fizycznej kandydata do GISW nie zawiera punktów, tylko adnotację o zaliczeniu albo niezaliczeniu każdej próby.
Skutek zaliczenia i częstotliwość
Zaliczenie testu sprawności fizycznej dla kandydatów do służby w Grupie Interwencyjnej Służby Więziennej lub funkcjonariuszy GISW jest równoznaczne z uzyskaniem bardzo wysokiej oceny z testu sprawności fizycznej w Służbie Więziennej (§ 2a rozporządzenia o teście sprawności fizycznej). Bardzo wysoka ocena to 30 punktów, czyli maksimum przewidziane w § 9 rozporządzenia o postępowaniu kwalifikacyjnym.
Funkcjonariusze pełniący służbę na stanowiskach w GISW uczestniczą w teście nie rzadziej niż raz na dwa lata, podczas gdy pozostali funkcjonariusze przystępują do niego co najmniej raz na cztery lata.
Przepis wprowadzający siedmiopróbowy test jest świeży. Paragraf 2a dodano rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 15 kwietnia 2025 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie przeprowadzania testu sprawności fizycznej w Służbie Więziennej (Dz.U. 2025 poz. 605), które weszło w życie 23 maja 2025 r. Funkcjonariusze pełniący w tym dniu służbę na stanowiskach w GISW zostali zobowiązani do zaliczenia nowego testu w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie zmiany (§ 2 rozporządzenia zmieniającego).
Czego nie podajemy
Liczba działających obecnie grup interwencyjnych nie jest tu podana świadomie. Liczby krążące w opracowaniach pochodzą sprzed konsolidacji okręgowych inspektoratów i nie zostały potwierdzone dla obecnej struktury. Ponieważ GISW tworzy się w ramach okręgowych inspektoratów (art. 8 ust. 1c), zmiana liczby okręgów przekłada się wprost na tę liczbę.
Nie podajemy też kryteriów formalnych naboru wewnętrznego, takich jak wymagany staż służby. Określa je zarządzenie 58/2020, które jako akt wewnętrzny nie jest publikowane jawnie w całości. Warunki wejścia do samej formacji, od których zaczyna się każda droga, wylicza tekst o warunkach przyjęcia do służby.