Dwa obszary, po 15 punktów każdy
Rozmowa kwalifikacyjna jest elementem etapu wstępnego postępowania i ocenie podlegają w niej kompetencje personalne oraz społeczne kandydata (art. 39c ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1750).
Szczegóły są w § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 1 sierpnia 2018 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego do Służby Więziennej (t.j. Dz.U. 2022 poz. 1269). Każdy z dwóch obszarów ocenia się w zakresie od 1 do 15 punktów (§ 6 ust. 1 pkt 1 i 2), czyli razem najwyżej 30 punktów. Czas trwania rozmowy nie powinien przekroczyć 30 minut (§ 6 ust. 2).
Rozmowę prowadzi komisja kwalifikacyjna, w której skład wchodzi co najmniej 5 członków, w tym przedstawiciel Dyrektora Generalnego jako przewodniczący, przedstawiciel właściwy z zakresu spraw kadrowych, psycholog oraz przedstawiciele okręgowego inspektoratu lub jednostek szkoleniowych (art. 39a ust. 2 ustawy). Psycholog jest członkiem komisji z mocy przepisu, a nie z decyzji organizatora naboru.
Kompetencje personalne: co wylicza przepis
W odniesieniu do kompetencji personalnych ocenie podlega w szczególności (§ 6 ust. 1 pkt 1):
- motywacja do podjęcia służby w Służbie Więziennej, w tym racjonalne motywowanie chęci podjęcia tej służby, z odwoływaniem się do własnych predyspozycji, umiejętności, doświadczeń i zainteresowań,
- wskazanie mocnych i słabych stron własnej osobowości w kontekście specyfiki służby w Służbie Więziennej,
- przedstawienie własnej oceny zagrożeń, obciążeń i wymagań związanych ze służbą w Służbie Więziennej,
- wykazywanie chęci rozwoju zawodowego oraz podnoszenia kwalifikacji,
- przedstawienie oczekiwań związanych ze swoją rolą w Służbie Więziennej.
Trzy z tych pięciu punktów wymagają odniesienia do specyfiki tej konkretnej formacji, a nie do pracy w mundurze w ogóle. Kandydat, który mówi o motywacji bez związku z zadaniami Służby Więziennej, odpowiada obok arkusza.
Kompetencje społeczne: co wylicza przepis
W odniesieniu do kompetencji społecznych ocenie podlega w szczególności (§ 6 ust. 1 pkt 2):
- postawa wobec ludzi,
- dostrzeganie i uwzględnianie odczuć oraz opinii innych ludzi, deklarowanie chęci współpracy z innymi osobami oraz przejawianie inicjatywy i aktywności w kontaktach międzyludzkich,
- prezentowanie otwartości na różnorodność kulturową, pochodzenie, płeć, preferencje seksualne oraz przejawianie postawy tolerancyjnej wobec innych ludzi,
- rozumienie obowiązku poszanowania godności ludzkiej oraz respektowania podstawowych zasad i wartości etycznych oraz norm moralnych.
Ostatni punkt ma odpowiednik w rocie ślubowania, którą funkcjonariusz składa, podejmując służbę: ślubuje przestrzegać przepisów prawa oraz zasad etyki zawodowej, ze szczególnym uwzględnieniem poszanowania godności ludzkiej oraz z dbałością o dobre imię służby (art. 41 ust. 1 ustawy). Poszanowanie godności ludzkiej nie jest w tej formacji ozdobnikiem, tylko treścią zadania: humanitarne traktowanie osób pozbawionych wolności należy do ustawowych zadań Służby Więziennej.
Zwrot „w szczególności" w obu wyliczeniach oznacza katalog otwarty. Komisja może pytać także o rzeczy w przepisie niewymienione, ale wymienione pozycje musi ocenić.
Skala ocen
W każdym z obu obszarów rozporządzenie przewiduje cztery stopnie (§ 6 ust. 3):
| Ocena | Kompetencje personalne | Kompetencje społeczne |
|---|---|---|
| negatywna | od 1 do 4,9 punktu | od 1 do 4,9 punktu |
| dostateczna | od 5 do 8,9 punktu | od 5 do 8,9 punktu |
| dobra | od 9 do 12,9 punktu | od 9 do 12,9 punktu |
| bardzo dobra | od 13 do 15 punktów | od 13 do 15 punktów |
Skala jest identyczna dla obu obszarów. Punktacja jest ułamkowa, więc różnica między dwoma kandydatami może wynosić dziesiąte części punktu.
Rozporządzenie nie przewiduje w rozmowie progu zaliczenia liczonego tak jak w teście wiedzy, gdzie wprost wskazano minimum 8 punktów (§ 7 ust. 4). Przewiduje natomiast ocenę negatywną, a ustawa wiąże z negatywnym wynikiem na choćby jednym z etapów postępowania kwalifikacyjnego odstąpienie od jego prowadzenia (art. 39d pkt 5).
Jak rozmowa wchodzi do rankingu
Punkty z rozmowy nie są osobną pozycją w ocenie kandydata. Na ocenę kandydata z etapów wstępnego i sprawdzającego składa się suma punktów uzyskanych z testu sprawności fizycznej, z arkusza oceny kandydata sporządzonego na podstawie rozmowy kwalifikacyjnej i testu wiedzy, z oceny kwalifikacji potwierdzonych dokumentami oraz w związku z ukończeniem klasy przygotowującej do służby, uczelni wojskowej albo uczelni służb państwowych (art. 39e ust. 2).
Rozmowa i test wiedzy trafiają zatem do rankingu razem, przez jeden arkusz, którego wzór stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2). Sposób liczenia całej oceny opisuje tekst o punktacji i rankingu kandydatów.
Do czego się przygotować
Cztery rzeczy wynikają wprost z przepisów i warto je mieć poukładane przed rozmową.
Po pierwsze, dział i stanowisko. Podanie o przyjęcie do służby zawiera wskazanie działu Służby Więziennej i stanowiska służbowego, o które kandydat się ubiega (art. 39c ust. 1 pkt 1), a ranking ogłasza się z podziałem na działy i stanowiska (art. 39e ust. 1). Rozmowa o motywacji bez wiedzy o tym, czym zajmuje się wybrany dział, jest rozmową o niczym. Pomaga w tym tekst o działach Służby Więziennej.
Po drugie, ocena zagrożeń i obciążeń. Przepis wymaga własnej oceny (§ 6 ust. 1 pkt 1 lit. c). Służba pełniona jest w formacji uzbrojonej, podległej szczególnej dyscyplinie służbowej, a zdolność do podporządkowania się tej dyscyplinie jest jednym z ośmiu warunków przyjęcia (art. 38 ust. 1 pkt 8). Co jeszcze musi być spełnione, wylicza tekst o warunkach przyjęcia do służby.
Po trzecie, rozwój zawodowy. Przepis wprost wymienia chęć podnoszenia kwalifikacji (§ 6 ust. 1 pkt 1 lit. d), a ustawa buduje na tym cały ciąg: szkolenie wstępne, szkolenie zawodowe i egzaminy na pierwszy stopień w korpusie (art. 43f i następne, art. 43zl). Opisuje to tekst o szkoleniu wstępnym i służbie przygotowawczej.
Po czwarte, kolejność. Rozmowa jest w etapie wstępnym wymieniona przed testem wiedzy i przed testem sprawności (art. 39c ust. 2 pkt 1 lit. b, c i e), ale kolejność i przebieg etapów w konkretnym naborze podaje ogłoszenie komisji, które musi zawierać informację o etapach postępowania wraz z podaniem ich kolejności i przebiegu, w tym systemu punktacji (§ 4 pkt 5 rozporządzenia). To ogłoszenie jest jedynym wiążącym harmonogramem.
Czego nie wiadomo
Rozporządzenie nie określa liczby pytań zadawanych w rozmowie, nie podaje ich brzmienia ani nie przewiduje publikowania zestawu zagadnień. Nie reguluje też, ilu członków komisji ocenia kandydata indywidualnie. Opracowania, które podają „listę 20 pytań z rozmowy w Służbie Więziennej", opierają się na relacjach, a nie na akcie prawnym, i tak trzeba je traktować.